Jakie wiertło pod gwint wybrać? Dobór średnicy do gwintów M3–M20

Wiertło pod gwint powinno wykonać otwór mniejszy niż nominalna średnica gwintu. Dla popularnych gwintów metrycznych o standardowym skoku można przyjąć prostą zasadę: od średnicy nominalnej odejmuje się skok gwintu. Przykładowo dla M8 × 1,25 otrzymujemy 8 − 1,25 = 6,75 mm, a więc stosuje się wiertło 6,8 mm. Nie jest to jednak uniwersalny przelicznik dla każdego połączenia. Znaczenie mają rodzaj gwintu, jego skok, materiał obrabianego elementu, konstrukcja gwintownika oraz oczekiwany procent wypełnienia zarysu.

Jak dobrać wiertło pod gwint i od czego zależy jego średnica?

Do typowego gwintu metrycznego wykonywanego gwintownikiem skrawającym dobiera się wiertło według średnicy nominalnej i skoku obliczonego według wzoru: średnica otworu ≈ średnica gwintu − skok. Oznaczenie M10 × 1,5 oznacza gwint metryczny o średnicy nominalnej 10 mm i skoku 1,5 mm. W uproszczonym obliczeniu:

10 mm − 1,5 mm = 8,5 mm

Poniższa tabela przedstawia popularne gwinty metryczne zwykłe:

Wartości odnoszą się do gwintowników skrawających i standardowych skoków. Gwintowniki wygniatające nie usuwają materiału, lecz przemieszczają go plastycznie, dlatego wymagają większego otworu wstępnego. Nie należy stosować do nich automatycznie średnic z tabel przeznaczonych dla gwintowania skrawającego. Zalecany otwór zależy także od materiału i wymaganej klasy gwintu.

Jakie wiertło pod gwint M3, M4, M5 i M6?

Pod standardowy gwint M3 stosuje się najczęściej wiertło 2,5 mm, pod M4 — 3,3 mm, pod M5 — 4,2 mm, a pod M6 — 5 mm. Przy tak małych średnicach szczególnie ważne są dokładne prowadzenie, niewielkie bicie uchwytu i ostry osprzęt.

• Jakie wiertło pod gwint M3?

Standardowy gwint M3 ma skok 0,5 mm, dlatego otwór wykonuje się zwykle wiertłem 2,5 mm. Mały gwintownik jest podatny na skręcenie i złamanie, więc nie należy poprawiać zbyt ciasnego otworu większą siłą.

• Jakie wiertło pod gwint M4?

Dla M4 × 0,7 standardowym wyborem jest 3,3 mm. Średnica 3,2 mm może zwiększyć wypełnienie gwintu, ale jednocześnie podnosi opory skrawania. Bez wyraźnego zalecenia technologicznego bezpieczniejszym, typowym wyborem pozostaje 3,3 mm.

• Jakie wiertło pod gwint M5?

Pod M5 × 0,8 stosuje się zwykle wiertło 4,2 mm. Wiertła o tej średnicy są często dostępne w profesjonalnych zestawach właśnie ze względu na popularność połączeń M5.

• Jakie wiertło pod gwint M6?

Dla standardowego M6 × 1 odpowiednia jest średnica 5 mm. Dla drobnozwojnego M6 × 0,75 typowy otwór wynosi około 5,2 mm, a dla M6 × 0,5 - około 5,5 mm. Sam symbol M6 bez informacji o skoku najczęściej oznacza wersję zwykłą M6 × 1.

Jakie wiertło pod gwint M8, M10 i M12?

Dla standardowych gwintów stosuje się odpowiednio: 6,8 mm pod M8, 8,5 mm pod M10 oraz 10,2 mm pod M12. Są to popularne średnice w pracach ślusarskich, instalacyjnych, montażowych i konstrukcyjnych.

• Jakie wiertło pod gwint M8?

Gwint M8 ma standardowy skok 1,25 mm, a wynik 6,75 mm zaokrągla się do typowej średnicy 6,8 mm. Dlatego odpowiedzią na pytanie jakie wiertło pod gwint 8, jest 6,8 mm. Dla drobnego gwintu M8 × 1 otwór powinien mieć około 7 mm. Przed rozpoczęciem pracy trzeba zatem sprawdzić nie tylko oznaczenie śruby, lecz także skok na grzebieniu do gwintów albo w dokumentacji technicznej.

• Jakie wiertło pod gwint M10?

Standardowy gwint M10 × 1,5 wymaga wiertła 8,5 mm. Natomiast odpowiedź na pytanie, jakie wiertło pod gwint 10 dla odmian drobnozwojowych wybrać, obrazuje poniższa tabela:

Otwór powinien być prosty i cylindryczny. Wiercenie zużytym wiertłem może dać średnicę inną od nominalnej, co później utrudnia prowadzenie gwintownika.

• Jakie wiertło pod gwint M12?

Dla M12 × 1,75 standardowo stosuje się 10,2 mm. Jeżeli gwint ma powstać w otworze nieprzelotowym, wiercenie musi być głębsze od użytecznej długości gwintu. Na dnie potrzebna jest przestrzeń na stożkową część gwintownika oraz wióry. W przeciwnym razie narzędzie może dojść do dna, zakleszczyć się i pęknąć.

Jakie wiertło pod gwint M14, M16 i M20?

Pod standardowy M14 × 2 stosuje się wiertło 12 mm, pod M16 × 2 — 14 mm, a pod M20 × 2,5 - 17,5 mm. Przy większych średnicach trzeba zwrócić uwagę na moc wiertarki, stabilność detalu i poprawne odprowadzanie wiórów. Większe wiertła mogą mieć trzpień walcowy o pełnej średnicy albo zwężony trzpień dostosowany do mniejszego uchwytu. Trzeba sprawdzić, czy wiertarka ma odpowiednią moc i czy wiertło jest prawidłowo zamocowane. Często wymagane jest wykonanie otworu wstępnego, który nie powinien być jednak zbyt szeroki, aby wiertło miało stabilne podparcie przy pracy.

• Jakie wiertło pod gwint M14?

Wiertło pod gwint M14 to najczęściej 12 mm. Gwint M14 może jednak występować również ze skokiem 1,5 mm. W takim przypadku średnica otworu wynosi około 12,5 mm.

• Jakie wiertło pod gwint M16?

Standardowe M16 × 2 wymaga otworu 14 mm. Wersja drobnozwojna M16 × 1,5 potrzebuje około 14,5 mm, natomiast M16 × 1 - około 15 mm.

• Jakie wiertło pod gwint M20?

Dla M20 × 2,5 stosuje się standardowo wiertło 17,5 mm. Przy gwincie drobnym M20 × 2 otwór wynosi około 18 mm, a przy M20 × 1,5 — około 18,5 mm. W przypadku większych średnic częstym błędem jest wiercenie na zbyt wysokich obrotach. Wraz ze wzrostem średnicy narzędzia należy zmniejszać prędkość obrotową. W stali trzeba też stosować właściwy środek chłodząco-smarujący. Pozwala to ograniczyć temperaturę, zużycie ostrza oraz ryzyko wykonania otworu o pogorszonej jakości.

Jakie wiertło pod gwint 1/4 cala i gwinty calowe?

Nie ma jednej średnicy wiertła dla każdego gwintu 1/4 cala, ponieważ oznaczenie może odnosić się do gwintu UNC, UNF, BSP, NPT lub innego systemu. Najpierw trzeba ustalić standard i liczbę zwojów na cal, co obrazuje poniższa tabela:

Gwint 1/4"-20 UNC ma większy skok niż 1/4"-28 UNF, dlatego wymaga mniejszego otworu wstępnego.

Jeszcze inaczej wygląda sytuacja przy gwintach rurowych. Oznaczenie G 1/4 nie informuje o zewnętrznej średnicy równej 6,35 mm. Jest to historyczne oznaczenie nominalne systemu rurowego, a rzeczywista średnica gwintu jest znacznie większa. Nie wolno więc stosować pod G 1/4 wiertła dobranego tak samo jak pod śrubowy 1/4 UNC.

Przed przygotowaniem gwintu calowego należy ustalić:

• czy jest to UNC, UNF, UNEF, BSPP/G, BSPT/R czy NPT;
• ile zwojów przypada na cal;
• czy gwint jest walcowy, czy stożkowy;
• jaki typ gwintownika będzie używany;
• jaką średnicę zaleca jego producent.

Jakie wiertło pod gwint wybrać – najważniejsze zasady

Do przygotowania dokładnych otworów warto wybierać szlifowane wiertła Milwaukee w średnicach odpowiadających planowanym gwintom. Wiertła HSS-G zapewniają dobrą dokładność i centrowanie, natomiast warianty z dodatkiem kobaltu są przeznaczone do bardziej wymagających stopów i pracy przy podwyższonej temperaturze. Milwaukee oferuje między innymi szlifowane wiertła HSS-G, modele THUNDERWEB oraz kobaltowe wiertła do stali wysokostopowych i nierdzewnych. Najważniejsze czynniki wpływające na dobór to:

• średnica nominalna gwintu – wartość oznaczona literą M, np. M6 lub M12;
• skok gwintu – odległość między sąsiednimi zwojami;
• rodzaj gwintownika – skrawający lub wygniatający;
• materiał detalu – stal, aluminium, żeliwo czy stal nierdzewna zachowują się inaczej podczas obróbki;
• głębokość otworu – w otworach nieprzelotowych trzeba pozostawić miejsce na stożek gwintownika i wióry.

Do typowego gwintu metrycznego zwykłego można zastosować wzór: średnica nominalna minus skok. Daje on 2,5 mm pod M3, 3,3 mm pod M4, 4,2 mm pod M5, 5 mm pod M6, 6,8 mm pod M8, 8,5 mm pod M10, 10,2 mm pod M12, 12 mm pod M14, 14 mm pod M16 oraz 17,5 mm pod M20. Przed wierceniem zawsze trzeba jednak sprawdzić pełne oznaczenie gwintu. Ta sama średnica nominalna może mieć kilka skoków, a każdy z nich wymaga innego otworu. Osobne wartości stosuje się także dla gwintowników wygniatających oraz systemów calowych.